دوره آموزشی ویژه مربیان – تربیت مربی کودکان

هدف کلی =

کودک باید یاد بگیرد خودش را بشناسد و بفهمد چه می‌خواهد.

کودک باید بتواند با احساسات خودش کنار بیاید و آن‌ها را مدیریت کند.

کودک باید بداند چطور خودش کارهایش را انجام دهد و به خودش متکی باشد.

کودک باید بتواند در ارتباط با دیگران خودش باشد، نه مطابق انتظارات دیگران.

مهارتهای شناختی (فکری) :

• تشخیص ویژگی های شخصی ( چه چیزهایی را دوست دارد /ندارد )
• شناخت احساسات خودش (خشم ، ترس ، شادی ، غم و ...)
• شناخت نقاط قوت و ضعف خودش
• تشخیص افکار درونی و تمایز آن از واقعیت (  "من نمیتوانم " در برابر " دارم یاد میگیرم " )
• توانایی هدف گذاری ساده ( میخواهم امروز خودم لباس بپوشم )
  

  مهارتهای هیجانی :

• • نام‌گذاری احساسات خودش و دیگران
  • یادگیری روش‌های آرام‌سازی (نفس عمیق، شمارش، گفت‌وگوی درونی مثبت)
  • جرئت ابراز خواسته‌ها و مخالفت محترمانه
  • پذیرش اشتباه بدون احساس شرم (“اشتباه کردم، اما می‌تونم درستش کنم”)
  • توانایی نه گفتن مؤدبانه

مهارتهای رفتاری و عملکردی :

• مسئولیت‌پذیری در کارهای شخصی (لباس پوشیدن، مرتب‌کردن وسایل، تکالیف ساده)
• برنامه‌ریزی ساده روزانه (مثلاً چک‌لیست کارهای روزانه‌اش)
• تصمیم‌گیری در انتخاب‌های کوچک (“کدام لباس را بپوشم؟”)
• مدیریت زمان و نوبت
• درخواست کمک در زمان لازم (نه زودتر از حد، نه دیرتر از حد)

مهارتهای اجتماعی :

• ابراز نظر بدون ترس از قضاوت
• پذیرش تفاوت‌ها در دیگران
• احترام به مرزهای خودش و دیگران
• شناخت تأثیر رفتار خودش بر دیگران
• انتخاب دوست آگاهانه (تشخیص دوستی سالم و ناسالم)

مهارتهای نگرشی و درونی :

• گفت‌وگوی درونی مثبت (“من می‌تونم”، “دارم تلاش می‌کنم”)
• پذیرش شکست و تلاش دوباره
• تشخیص ارزش‌های شخصی (مثلاً صداقت، مهربانی، پشتکار)
• احساس تعلق و معنا (“من خاصم چون می‌تونم به دیگران کمک کنم”)

کودک یاد می‌گیرد خود را ارزشمند بداند، حتی وقتی اشتباه می‌کند، “نه” می‌شنود یا از سوی دیگران قضاوت می‌شود.

کودک باید خودش را بشناسد و بفهمد ارزش او وابسته به نظر دیگران یا موفقیت نیست.

کودک باید بتواند احساسات خودش را بپذیرد، بدون قضاوت و سرزنش خود.

کودک باید یاد بگیرد رفتارهایی نشان دهد که نشانه‌ی احترام به خود و مرزبندی سالم است.

کودک باید بتواند خودش را در جمع حفظ کند، حتی وقتی مورد قضاوت، مقایسه یا تمسخر قرار می‌گیرد.

ساخت باور «من ارزشمندم، حتی وقتی کامل نیستم»

مهارتهای شناختی (فکری)

• تشخیص ویژگی‌های خاص و منحصر‌به‌فرد خودش (چه چیزهایی من را من می‌کند)
• تمایز بین “من اشتباه کردم” و “من بد هستم”
• شناخت افکار منفی درونی و تبدیل آن‌ها به گفت‌وگوهای حمایتی (“من نمی‌تونم” ⇢ “می‌تونم دوباره امتحان کنم”)
• درک این که شکست یا نه شنیدن، بخشی از مسیر یادگیری است
• دیدن تفاوت بین ظاهر و احساسات درونی (مثلاً کسی ممکن است بخندد اما ناراحت باشد)

مهارتهای هیجانی:

• شناسایی و نام‌گذاری احساسات خود هنگام باخت، اشتباه یا شنیدن “نه”
• آرام‌سازی پس از احساس خشم، خجالت یا ناراحتی (نفس، بغل خود، گفت‌وگوی آرام درونی)
• بیان احساس بدون ترس (“ناراحت شدم”، “می‌ترسم”)
• پذیرش خود حتی در زمان ضعف یا شکست
• تمرین گفتن جملات مهربانانه به خود (“اشتباه کردم، اما هنوز دوست‌داشتنی‌ام”)

مهارتهای رفتاری عملکردی:

• تمرین نه گفتن محترمانه در موقعیت‌های ساده (“الان نمی‌خوام بازی کنم”)
• تمرین پذیرش “نه شنیدن” بدون قهر یا تحقیر خود
• تمرین بازخورد دادن محترمانه (“دوست ندارم این‌طوری باهام حرف بزنی”)
• جرات ابراز علاقه و استعداد بدون ترس از تمسخر
• تکرار جمله‌های تأییدی در موقعیت‌های واقعی (“من تلاش کردم و همین مهمه”)

مهارتهای اجتماعی:

• پذیرش تفاوت‌ها در خود و دیگران
• درک اینکه مسخره شدن یا انتقاد دیگران ارزش او را کم نمی‌کند
• واکنش محترمانه به تمسخر یا قضاوت (“من ناراحت می‌شم وقتی این‌طور می‌گی”)
• یادگیری همدلی و احترام به احساسات دیگران
• ارتباط دوستانه بدون تلاش برای تأیید گرفتن از دیگران

مهارتهای نگرشی و درونی

• گفت‌وگوی درونی مثبت (“من کافی‌ام، حتی وقتی اشتباه می‌کنم”)
• تبدیل اشتباه به فرصت یادگیری
• پذیرش بدن، صدا و ظاهر خود با مهربانی
• شجاعت برای ابراز خود بدون ترس از نظر دیگران
• درک ارزش ذاتی خود (“من خاصم چون خودمم”)

🎯 اهداف کلی:
کودک یاد می‌گیرد در موقعیت‌های مختلف، به‌جای واکنش هیجانی یا وابستگی به بزرگ‌تر، فکر کند، احساسش را بشناسد، چند راه‌حل ممکن پیدا کند و با آرامش بهترین تصمیم را بگیرد.

تقویت تفکر منطقی، علت‌یابی و توانایی انتخاب آگاهانه

تنظیم هیجان و حفظ آرامش هنگام روبه‌رو شدن با چالش‌ها

اجرای عملی مهارت حل مسئله در موقعیت‌های واقعی

یادگیری حل تعارض و همکاری در جمع

ساخت باور «من می‌توانم فکر کنم، آرام بمانم و راهی پیدا کنم»

💡 مهارت‌های شناختی (فکری)

• درک مفهوم «مسئله» و تفاوت آن با «اشتباه» یا «اتفاق»
• تشخیص بخش‌های مختلف یک موقعیت (چی شد؟ چرا شد؟ بعدش چی کار کنم؟)
• تمرین فکر کردن قبل از عمل
• یادگیری جست‌وجوی چند راه‌حل برای یک مشکل
• درک رابطه‌ی علت و معلول در موقعیت‌های ساده (اگر… پس…)
• تفکیک احساس از تصمیم (فکر کردن حتی وقتی ناراحتم)

❤️  مهارت‌های هیجانی

• شناسایی احساسات هنگام مشکل (خشم، ترس، ناامیدی، خجالت)
• گفت‌وگو درباره احساس («ناراحتم چون بازیم خراب شد»)
• تمرین نفس عمیق و آرام شدن قبل از پیدا کردن راه‌حل
• پذیرش اینکه اشتباه و شکست بخشی از مسیر یادگیری است
• مدیریت خشم بدون آسیب به خود یا دیگران
• تقویت صبر و پایداری در تلاش دوباره

🧩 مهارت‌های رفتاری و عملکردی
• دنبال کردن مراحل حل مسئله (مشکل → احساس → فکر → راه‌حل → عمل)
• تمرین گفتن جمله‌های حل‌محور به‌جای شکایت («بیاین یه راه پیدا کنیم!»)
• درخواست کمک به‌موقع از بزرگ‌تر
• تمرین نوبت گرفتن و تصمیم‌گیری در گروه
• دفاع از حق خود بدون قلدری («الان نوبت منه»)
• رعایت قوانین بازی و پذیرش پیامد تصمیم‌ها

🤝  مهارت‌های اجتماعی

• گفت‌وگو و گوش دادن به نظر دیگران هنگام اختلاف
• احترام به تفاوت دیدگاه‌ها
• انتخاب راه‌حل مشترک با همکاری (برد–برد)
• مقابله محترمانه با بی‌عدالتی یا بی‌نوبتی
• پاسخ دادن بدون پرخاش یا قهر («دوست دارم نوبت رعایت بشه»)
• جست‌وجوی کمک از بزرگ‌سال امن در موقعیت‌های خطرناک یا ناآشنا

⸻

🌱 مهارت‌های نگرشی و درونی:

• باور به توانایی در حل مسائل («من می‌تونم فکر کنم و راه پیدا کنم»)
• درونی‌سازی آرامش به‌عنوان اولین قدم حل مسئله
• پذیرش اینکه هر کاری پیامدی دارد و من مسئول انتخاب خودم هستم
• دیدن اشتباه به‌عنوان فرصت یادگیری، نه شکست
• اعتماد به خود در تصمیم‌گیری و بیان احساس
• باور به اینکه هر مشکلی راهی دارد، اگر فکر کنم